MUA BÁN NHÀ HÀ ĐÔNG UY TÍN

Quy định về cơ quan có thẩm quyền trong việc xác định giá khởi điểm quyền sử dụng đất để đấu giá của Bộ TN-MT và Bộ Tài chính không có sự thống nhất dẫn đến khó thi hành

Quy định pháp luật không thống nhất làm khó thực thi đấu giá đất - Ảnh minh họa: Tân Phú

Ngày 18.9, tại TP.HCM, Bộ Tư pháp tổ chức tọa đàm về bán đấu giá quyền sử dụng đất, do ông Vũ Hồng Dương, Phó cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) chủ trì, với sự tham dự của các đại biểu thuộc Sở Tài chính, Sở Tư pháp, Sở TN-MT, Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản các tỉnh, thành khu vực phía nam.

Tại buổi tọa đàm, nhiều đại biểu cho rằng quy định về cơ quan có thẩm quyền trong việc xác định giá khởi điểm quyền sử dụng đất để đấu giá của Bộ TN-MT và Bộ Tài chính không có sự thống nhất dẫn đến khó thi hành.

Cụ thể, Bộ Tài chính quy định Sở Tài chính và Phòng Tài chính cấp huyện xác định giá khởi điểm sau đó trình Chủ tịch UBND có thẩm quyền quyết định. Trong khi đó, Bộ TN-MT lại quy định Sở TN-MT trình hồ sơ, giá khởi điểm của thửa đất đấu giá để UBND cấp tỉnh phê duyệt, đồng thời không quy định UBND cấp huyện có thẩm quyền này.

Trước việc không thống nhất đó, ông Vũ Hồng Dương chia sẻ những khó khăn của các địa phương và cho biết lãnh đạo 3 bộ gồm: Tài chính, TN-MT, Tư pháp sẽ ngồi lại với nhau thảo luận, giao cho các đơn vị chuyên môn tham mưu để đưa ra giải pháp chung, toàn diện.

Vừa qua, CTCP Nước và Môi trường Việt Nam (Viwase) đã tổ chức ĐHCĐ bất thường để xin ý kiến cổ đông về việc tăng vốn và đăng ký giao dịch trên UPCoM. 

Viwase được NĐT quan tâm vì khi cổ phần hóa năm 2006, Công ty không phải tính giá trị lợi thế đất vào giá trị doanh nghiệp.


Trước đó, tại ĐHCĐ thường niên tổ chức vào tháng 4/2015, HĐQT Viwase đã xin ý kiến về việc phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ từ 21 tỷ đồng lên 30 tỷ đồng. Theo tờ trình, mục đích tăng vốn là để bổ sung vốn lưu động, góp vốn với CTCP Đầu tư phát triển An Việt (An Việt) thực hiện Dự án nâng công suất nhà máy nước Từ Sơn (Bắc Ninh), sửa chữa văn phòng, mua sắm trang thiết bị.

Đáng chú ý, phương án tăng vốn có đề cập đến việc xử lý quyền mua của cổ đông Nhà nước: nếu cổ đông Nhà nước không thực hiện quyền mua, Viwase xin phép được mua lại để phân phối cho người người lao động theo giá thực tế. Đề xuất này đã bị một số cổ đông phản đối bởi theo quy định, nếu cổ đông Nhà nước không thực hiện quyền mua thì phải tiến hành định giá và bán đấu giá công khai. Ngoài ra, phương án tăng vốn bị cổ đông đánh giá là sơ sài, cần xem xét kỹ.

Viwase có hoạt động chính là tư vấn, khảo sát, thiết kế, quản lý các dự án công trình cấp thoát nước và vệ sinh môi trường. Vốn điều lệ không lớn, nhưng Công ty có lợi thế lớn về đất đai. Đó là khu đất có diện tích 650 m2 mặt tiền phố Đường Thành, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội và nhiều khu đất lớn khác nằm tại vị trí đắc địa ở các tỉnh Hưng Yên, Bắc Ninh… Khi cổ phần hóa năm 2006, theo quy định cũ, Viwase không phải tính giá trị lợi thế đất vào giá trị doanh nghiệp nên vốn điều lệ của Công ty chỉ có 21 tỷ đồng, phần vốn Nhà nước chiếm 51%.

Vì thế, phương án phát hành nêu trên khiến cổ đông không khỏi nghi vấn về chiêu thức lách luật để giảm tỷ lệ sở hữu vốn Nhà nước ở Viwase, phục vụ cho mưu đồ thâu tóm Công ty; nhất là khi Viwase cấm cổ đông không được ghi âm và cung cấp tài liệu, thông tin về Đại hội cho người ngoài! Cuối cùng, phương án tăng vốn đã được gác lại, chưa biểu quyết tại ĐHCĐ thường niên.

Tại ĐHCĐ bất thường, phương án tăng vốn một lần nữa được trình với nội dung: phát hành thêm 900.000 cổ phiếu, với giá 10.000 đồng/CP, cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 1:0,42, mục đích sử dụng vốn là mua cổ phần phát hành thêm của An Việt, bổ sung vốn lưu động… Nội dung phân phối quyền mua của cổ đông Nhà nước đã được rút lại.

Ông Nguyễn Như Hà, Chủ tịch HĐQT Viwase, đồng thời là một trong những đại diện vốn Nhà nước tại Công ty cho biết, đề xuất nói trên chỉ là đề xuất của Viwase với Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam, đơn vị đang quản lý vốn Nhà nước tại Viwase. Sau khi nhận được đề xuất này, Tổng công ty đã xin ý kiến Bộ Xây dựng, kết quả là Bộ đã “bác” ý tưởng này. Trường hợp cổ đông Nhà nước không thực hiện quyền mua thì phải định giá và bán đấu giá.

Về phương án tăng vốn, nhiều cổ đông nhỏ cho rằng, quan trọng nhất là hiệu quả sử dụng vốn. Việc tăng vốn chủ yếu để đầu tư thêm vào An Việt cần xem xét lại bởi những năm qua, lợi tức từ việc đầu tư này không hiệu quả, cổ tức có năm chỉ đạt 2%. Tuy nhiên, vì cổ đông bên ngoài sở hữu tỷ lệ thấp nên phương án tăng vốn vẫn được thông qua.

Sau nhiều năm “thúc” tiến độ giao đất dịch vụ cho người dân bị thu hồi đất, đến nay Hà Nội đã cơ bản hoàn thành khâu khó nhất là việc quy hoạch, bố trí quỹ đất dịch vụ.

Hiện, diện tích đất dịch vụ còn thiếu là 1,45ha trên tổng số nhu cầu là 795ha. Tuy nhiên, diện tích đất dịch vụ đã tổ chức giao cho người dân mới đạt gần 162ha với 23.413 hộ (đạt trên 30%), trong khi đó trên toàn địa bàn có 77.081 hộ thuộc tiêu chuẩn được giao đất dịch vụ.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, một thực tế tồn tại trong công tác giao đất dịch vụ hiện nay cần phải giải quyết dứt điểm là có tới hơn 221ha đất dịch vụ đã xây dựng xong hạ tầng kỹ thuật, đủ điều kiện bàn giao sử dụng nhưng các quận, huyện chưa giao cho các hộ gia đình, cá nhân.

Các diện tích đất này tập trung chủ yếu tại quận Hà Đông (hơn 104ha), huyện Hoài Đức (70ha), huyện Thạch Thất (gần 20ha), huyện Mê Linh (7,5ha).

Lý giải nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, lãnh đạo quận Hà Đông cho biết một số hộ dân chưa nộp tiền suất đầu tư hạ tầng; một số hộ đã được ấn định ghép lô nhưng chưa làm hồ sơ để được xét duyệt và diện tích được hưởng giao đất dịch vụ; một số hộ có đơn thư không thống nhất ghép đối tượng lập hồ sơ.

Ngoài ra, một số khu đất dịch vụ mặc dù đã đầu tư xong hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch khu đất dịch vụ, nhưng không có lối đi do dự án giao thông liền kề chưa thực hiện.

Đánh giá kết quả triển khai công tác giao đất dịch vụ của các địa phương, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Hồng Khanh cho rằng, tuy tiến độ thực hiện vẫn còn chậm, diện tích đất giao cho nhân dân không nhiều nhưng đây là tiền đề để thành phố đẩy mạnh triển khai nhiệm vụ này trong giai đoạn tiếp theo.

Hiện, thành phố đã bố trí cho Quỹ phát triển đất thành phố 500 tỷ đồng trong năm 2015, các quận, huyện khó khăn về vốn để giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật có thể vay nguồn vốn hỗ trợ này.

Phó Chủ tịch thành phố Hà Nội yêu cầu đối với phần diện tích đã hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật, các địa phương khẩn trương quyết toán, xác định nghĩa vụ tài chính và đẩy nhanh việc giao đất cho nhân dân trong năm nay.

Cụ thể, đối với các khu đất dịch vụ tại xã An Khánh và Di Trạch đã xây dựng xong hạ tầng kỹ thuật, lãnh đạo thành phố đề nghị Ủy ban Nhân dân huyện Hoài Đức tổ chức bốc thăm vị trí, giao đất dịch vụ ngay cho các hộ đã được xét duyệt, không chờ hoàn thành 100% công tác xét duyệt các hộ mới tiến hành giao đất, làm ảnh hưởng chung đến tiến độ giao đất giao đất trên địa bàn.

Đối với 125,37ha đất đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng nhưng chưa có kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật, thành phố đề nghị Ủy ban Nhân dân cấp huyện thực hiện theo tinh thần chỉ đạo tại Văn bản số 1405/UBND-TNMT ngày 04/3/2014 của Ủy ban Nhân dân thành phố tổ chức lấy ý kiến đồng thuận của người dân cùng ứng kinh phí với ngân sách (mức tạm thu) để thực hiện xây dựng hạ tầng kỹ thuật và giao đất dịch vụ cho các hộ dân; lập hồ sơ vay vốn từ Quỹ phát triển đất thành phố (thời gian hoàn thành trước 30/11/2015).

Đối với 107,05ha đất đã có quyết định thu hồi đất, nhưng chưa bố trí kinh phí giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật, Ủy ban Nhân dân huyện phải chủ động liên hệ với Quỹ phát triển đất thành phố, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ vay vốn và triển khai giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo hình thức cuốn chiếu, thực hiện dứt điểm đối với từng dự án cụ thể.

Các quận, huyện còn thiếu quỹ đất dịch vụ cần rà soát quỹ đất đấu giá, quỹ đất tái định cư còn lại, quỹ đất thương phẩm; các dự án sử dụng đất vi phạm pháp luật đất đai và các khu đất nhỏ lẻ xen kẹt trong khu dân cư (phù hợp quy hoạch) đề xuất địa điểm để ưu tiên bố trí cho nhu cầu đất dịch vụ.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Vũ Hồng Khanh cũng lưu ý, trường hợp các dự án mà thời điểm quyết định thu hồi đất thuộc đối tượng phải giao đất dịch vụ cho người dân, nhưng đến nay dự án vẫn chưa triển khai thực hiện giải phóng mặt bằng, chưa phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư, thành phố xem xét loại bỏ khỏi danh mục các dự án được giao đất dịch vụ.

Khi chủ đầu tư thực hiện giải phóng mặt bằng thì Ủy ban Nhân dân cấp huyện phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ theo chính sách quy định tại Luật Đất đai 2013./.

Chiều 11/9, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Vũ Hồng Khanh chủ trì hội nghị trực tuyến với các sở, ngành, quận, huyện để đánh giá kết quả công tác đấu giá quyền sử dụng (QSD) đất và giao đất dịch vụ trên địa bàn TP 8 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2015.

Phó Chủ tịch Vũ Hồng Khanh kết luận hội nghị

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, năm 2015, TP Hà Nội có kế hoạch đấu giá 54 dự án, tổng diện tích 56 ha, dự kiến thu về ngân sách trên 2,6 nghìn tỷ đồng. Đến hết tháng 8, toàn TP có 17 đơn vị tổ chức đấu giá QSD đất với diện tích 13 ha, số tiền trúng đấu giá trên 1.722 tỷ đồng, đạt 65% kế hoạch. Trong đó, đấu giá quỹ đất do TP quản lý là 12 dự án, do cấp huyện quản lý là 12 dự án. Đối với việc đấu giá đất công ích, đất bồi ven sông, đất chưa sử dụng trên địa bàn TP tiến độ còn chậm, nguyên nhân là do phần diện tích này thường nằm rải rác, quy mô diện tích đất không lớn, giá đất làm căn cứ đấu giá thấp… nên nguồn thu được từ đấu giá không đủ chi phí để thuê tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp.

Về tiến độ giao đất dịch vụ, nhu cầu quỹ đất dịch vụ toàn TP là gần 795 ha với 77.081 hộ thuộc tiêu chuẩn giao đất dịch vụ. Tính đến hết tháng 8/2015, diện tích đất dịch vụ đã tổ chức giao cho nhân dân là 161,74 ha với 23.413 hộ (đạt 30,37%). Số đất đã hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật nhưng chưa tổ chức giao là 221,48 ha; số đất đã GPMB nhưng chưa xây dựng hạ tầng kỹ thuật là 125,37 ha... Nguyên nhân tiến độ giao đất dịch vụ đạt thấp là do một số hộ dân chưa nộp tiền suất đầu tư hạ tầng, chưa thống nhất việc ghép lô giữa các hộ; một số dự án không có lối vào do dự án liền kề chưa triển khai; chưa hoàn thành công tác xét duyệt,...

Tại hội nghị, nhiều khó khăn trong công tác đấu giá quyền sử dụng đất được các quận, huyện đưa ra là theo Luật đất đai 2013 các dự án đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội (vốn ngoài ngân sách) được thực hiện giao đất thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất hoặc chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn TP có nhiều dự án đấu giá quyền sử dụng đất đang triển khai, một số dự án gặp khó khăn về nguồn vốn chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo đúng tiến độ được duyệt. Cũng theo quy định của Luật đất đai, TP Hà Nội đã thành lập Trung tâm phát triển quỹ đất Hà Nội trực thuộc Sở Tài Nguyên và Môi trường trên cơ sở hợp nhất các Trung tâm phát triển quỹ đất hiện có. Tuy nhiên, nhiều dự án trước đây UBND TP đã giao cho UBND cấp huyện làm chủ đầu tư thực hiện giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, UBND các quận, huyện, thị xã đề nghị được tiếp tục thực hiện tổ chức đấu giá các dự án này.

 Bên cạnh đó, nhiều dự án đấu giá quyền sử dụng đất để hộ gia đình, cá nhân xây dựng nhà ở, tình trạng các hộ gia đình cá nhân trúng đấu giá chưa thực hiện đầu tư xây dựng đồng bộ theo quy hoạch được duyệt, gây mất mỹ quan đô thị; vẫn còn tình trạng các hộ dân để đất trống sau đấu giá quyền sử dụng đất…

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Vũ Hồng Khanh đánh giá tổng thể công tác đấu giá đất và giao đất dịch vụ trên toàn TP đã có chuyển biến tiến bộ, tuy nhiên không đồng đều giữa các địa phương. Một số quận, huyện vào cuộc tích cực, quyết liệt thì kết quả đạt được vượt kế hoạch TP giao, trong khi có những quận, huyện chậm trễ trong triển khai nhiệm vụ. Chính vì thế, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Vũ Hồng Khanh yêu cầu các sở, ngành, quận, huyện phải quyết liệt hơn, triển khai nhiệm vụ với những giải pháp cụ thể hơn.

Tháo gỡ những khó khăn cụ thể trong công tác đấu giá QSD đất, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Vũ Hồng Khanh yêu cầu Sở Tài nguyên Môi trường phối hợp với Sở Tư pháp rà soát lại toàn bộ những đơn vị đấu giá chuyên nghiệp trên địa bàn, lựa chọn những đơn vị đã thực hiện thành công các dự án đấu giá để phối hợp, giao nhiệm vụ. Nếu những đơn vị nào chỉ thực hiện đấu giá những dự án có số thu lớn mà ngại thực hiện những dự án nhỏ thì TP sẽ xem xét trong vấn đề giao các dự án tiếp theo.

Đối với các dự án đấu giá do UBND các quận, huyện làm chủ đầu tư trước thời điểm thành lập Trung tâm Phát triển quỹ đất TP thì các quận, huyện tiếp tục triển khai thực hiện. Liên quan đến công tác xác định giá khởi điểm, Phó Chủ tịch Vũ Hồng Khanh yêu cầu Sở Tài nguyên Môi trường và Sở Tài chính phối hợp đẩy mạnh cải cách hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện, đặc biệt cần phải lựa chọn những đơn vị tư vấn xác định giá có chất lượng, chuyên nghiệp để đảm bảo khi xây dựng giá khởi điểm đảm bảo khả thi và đấu giá thành công.
Phó Chủ tịch cũng lưu ý, đối với các tổ chức, cá nhân khi đã trúng đấu giá mà chậm triển khai, để đất trống quá 12 tháng thì các sở, ngành của TP tiến hành nhắc nhở, kiểm tra, thanh tra, nếu tiếp tục vi phạm thì thu hồi quyền sử dụng đất theo quy định.

Về công tác giao đất dịch vụ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Vũ Hồng Khanh đánh giá kết quả 30,37% đã giao đất cho nhân dân tuy không lớn, nhưng là tiền đề để TP đẩy mạnh triển khai nhiệm vụ này trong giai đoạn tiếp theo. Việc khó nhất là công tác quy hoạch, bố trí quỹ đất dịch vụ đến nay đã hoàn thành, toàn TP chỉ còn thiếu 1,45 ha/795 ha đất dịch vụ. Về vốn, TP đã bố trí cho Quỹ phát triển đất 500 tỷ đồng trong năm 2015, các quận, huyện nào khó khăn về vốn để GPMB, xây dựng hạ tầng kỹ thuật có thể vay nguồn vốn hỗ trợ này. Đồng chí cũng đề nghị đối với phần diện tích đã hoàn thành xây dựng hạ tầng kỹ thuật, các quận, huyện sớm hoàn thành công tác quyết toán, xác định nghĩa vụ tài chính và đẩy nhanh việc giao đất cho nhân dân.

Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cho biết, tới đầu tháng 9-2015, thành phố đã có 17 đơn vị tổ chức đấu giá đất, với diện tích 13ha, thu ngân sách 1.722,65 tỷ đồng, bằng 65% kế hoạch năm.

Chậm đấu giá đất vì thị trường kém sôi động

Hiện còn nhiều quận, huyện tồn quỹ đất chưa đấu giá như Đông Anh, Gia Lâm, Cầu Giấy, Thanh Trì, Long Biên... Trong đó, có tới 31 dự án, với diện tích 44,3ha đã GPMB, xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Theo Sở TN-MT, sở dĩ có tình trạng chậm trễ trong đấu giá đất là do địa phương chưa tổ chức. Trong khi đó, các địa phương lại cho rằng, người dân có tâm lý chờ thị trường bất động sản sôi động mới bốc thăm vị trí, thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Những năm qua, chính sách tài chính đất đai đã từng bước được thể chế hoá theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, thu hẹp sự phân biệt giữa tổ chức trong nước và ngoài nước. 

Nghị định số 59/2014/NĐ-CP và Thông tư số 156/2014/TT-BTC tiếp tục có nhiều điểm đổi mới, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng, khai thác nguồn lực đất đai, tài sản Nhà nước và tạo nguồn thu lâu dài, bền vững cho ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Ảnh minh họa

Những điểm mới

Những năm qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích xã hội hóa, với các ưu đãi về chính sách tài chính đất đai. Cụ thể, năm 2008, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 69/2008/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hóa đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường; đồng thời Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 135/2008/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định này nhằm tạo ra bước đột phá lớn trong khuyến khích xã hội hóa, thu hút nhiều nguồn lực từ khu vực tư nhân tham gia vào các lĩnh vực này. Tuy nhiên, do trong quá trình tổ chức thực hiện còn bộc lộ một số hạn chế, nhất là trong lĩnh vực khuyến khích về đất đai, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 59/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2008/NĐ-CP; đồng thời Bộ Tài chính cũng ban hành Thông tư số 156/2014/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định này.

Với những đổi mới này, chính sách tài chính đất đai đã từng bước được thể chế hoá theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, thu hẹp sự phân biệt giữa tổ chức trong nước và ngoài nước. Bên cạnh đó, chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các nghĩa vụ tài chính về đất khác đã thể hiện được sự ưu đãi và khuyến khích đầu tư của Nhà nước đối với các đối tượng sử dụng đất cần ưu đãi và chủ trương xã hội hóa. Nhờ đó, hệ thống chính sách tài chính đất đai đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng, khai thác nguồn lực đất đai, tài sản Nhà nước và tạo nguồn thu lâu dài, bền vững cho ngân sách nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Với những thay đổi tại Nghị định số 59/2014/NĐ-CP, có thể thấy những điểm mới nổi bật so với các quy định trước đây, tạo được sự hấp dẫn với các nhà đầu tư, cụ thể:

Một là, phạm vi điều chỉnh lĩnh vực xã hội hóa được mở rộng. Theo đó, Nghị định số 59/2014/NĐ-CP đã bổ sung thêm một lĩnh vực khuyến khích xã hội hóa nữa là giám định tư pháp. Trước đó, chỉ mới có 06 lĩnh vực (giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể dục thể thao và môi trường) được pháp luật cho phép. Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh với các ưu đãi về chính sách tài chính đất đai sẽ góp phần khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào lĩnh vực này.

Hai là, quy định về cho thuê cơ sở hạ tầng, công trình xã hội hóa theo hướng linh động dễ thực hiện. Theo đó, căn cứ khả năng ngân sách, nhu cầu khuyến khích xã hội hóa và quỹ nhà, cơ sở hạ tầng hiện có, Bộ, ngành chủ quản, UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định việc xây dựng mới một phần hoặc toàn bộ cơ sở hạ tầng, công trình xã hội hóa hoặc sử dụng quỹ nhà, cơ sở hạ tầng hiện có của đơn vị thuộc phạm vi quản lý để cho các cơ sở thực hiện xã hội hóa thuê có thời hạn. Nếu ngân sách nhà nước không bố trí hoặc bố trí không đủ vốn để đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng công trình xã hội hóa cho thuê thì các cơ sở thực hiện xã hội hóa được thỏa thuận để ứng trước tiền thuê cơ sở hạ tầng, công trình xã hội hóa để có nguồn vốn thực hiện việc đầu tư xây dựng. Giá cho thuê cơ sở vật chất được hình thành trên cơ sở giá thuê tài sản trên đất và tiền thuê đất (nếu có) sau khi đã được ưu đãi (miễn, giảm) theo quy định...

Ba là, thuận lợi hơn trong góp vốn, liên doanh, liên kết thực hiện dự án xã hội hóa. Theo đó, Nghị định số 59/2014/NĐ-CP đã quy định được sử dụng tài sản đã đầu tư trên đất, lợi thế kinh doanh, lợi thế thương hiệu, lợi thế thương mại và các lợi thế khác có liên quan để góp vốn, liên doanh, liên kết thành lập Cơ sở thực hiện xã hội hóa. Ngoài ra, các đơn vị cũng được sử dụng số tiền cho thuê cơ sở hạ tầng, công trình xã hội hóa để góp vốn, liên doanh, liên kết với cơ sở thực hiện xã hội hóa và số tiền cho thuê được xác định là phần vốn góp của đơn vị tại cơ sở thực hiện xã hội hóa hình thành trong việc góp vốn, liên doanh, liên kết này.

Bốn là, ưu đãi tiền thuê đất và xử lý tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng. Các sở thực hiện xã hội hóa được Nhà nước cho thuê đất đã hoàn thành giải phóng mặt bằng để xây dựng các công trình xã hội hóa theo hình thức cho thuê đất miễn tiền thuê đất cho cả thời gian thuê. Riêng đối với cơ sở thực hiện xã hội hóa sử dụng đất tại các đô thị, sau 06 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành, UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tế của địa phương để quy định chế độ miễn, giảm tiền thuê đất theo từng khu vực, lĩnh vực và công bố công khai sau khi có ý kiến thống nhất của thường trực HĐND cấp tỉnh.

Nếu UBND cấp tỉnh không cân đối được ngân sách địa phương để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất “sạch” cho cơ sở thực hiện xã hội hóa thuê thì cơ sở thực hiện xã hội hóa có trách nhiệm chi trả khoản chi phí này hoặc hoàn trả cho ngân sách nhà nước (trong trường hợp Nhà nước đã thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng). Cơ sở xã hội hóa được trừ tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt vào tiền thuê đất phải nộp hoặc được quy đổi ra số năm tháng đã nộp tiền thuê đất. Để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, cơ sở thực hiện xã hội hóa được tự nguyện ứng trước tiền bồi thường, giải phóng mặt bằng cho Nhà nước và được trừ vào tiền thuê đất phải nộp hoặc tính vào chi phí đầu tư dự án.

Ngoài ra, còn phải kể đến một số điểm mới khác như: Nếu nhà đầu tư tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp để thực hiện dự án đầu tư xây dựng các công trình xã hội hóa mà phải chuyển mục đích sử dụng đất phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương thì được Nhà nước cho thuê đất và được hưởng ưu đãi miễn, giảm tiền thuê đất theo quy định tại Nghị định này và quy định cụ thể cách xử lý số tiền mà nhà đầu tư đã trả để nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; Quy định kế thừa quyền và nghĩa vụ thực hiện dự án xã hội hóa nếu chuyển nhượng dự án xã hội hóa...

Một số kiến nghị

Có thể nói, các quy định mới trong chính sách tài chính đất đai đã giúp các bên khi tham gia hợp tác thực hiện dự án xã hội hóa cùng có lợi, qua đó tạo động lực huy động các nguồn lực xã hội để thực hiện các mục tiêu khuyến khích xã hội hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Tuy nhiên, để chính sách này đi vào cuộc sống, thời gian tới các bên liên quan cần chú trọng một số nhiệm vụ sau:

Một là, để đảm bảo chính sách tài chính đất đai khuyến khích xã hội hóa đi vào cuộc sống và được thực hiện phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, nhu cầu khuyến khích xã hội hóa của từng địa phương, UBND các tỉnh cần nhanh chóng ban hành chế độ miễn, giảm tiền thuê đất tại địa phương. Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, vẫn còn một số địa phương chưa ban hành chế độ này.

Hai là, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính về đất đai, tập trung tháo gỡ vướng mắc trong khâu tổ chức thực hiện nhất là trong việc giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất, xác định giá đất, nghĩa vụ tài chính đất đai và bồi thường, giải phóng mặt bằng; rà soát thực hiện nghiêm việc thu hồi đất bị sử dụng lãng phí, sai mục đích và có phương án cụ thể để khai thác, sử dụng có hiệu quả...

Ba là, tích cực tổ chức các lớp tập huấn chính sách, hội thảo, chuyên đề chuyên sâu để tuyên truyền chính sách tài chính đất đai khuyến khích xã hội hóa tới các đối tượng thực hiện công việc chuyên môn có liên quan đến chính sách. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để các đối tượng quan tâm hiểu rõ lợi ích khi tham gia.

Tài liệu tham khảo:

1. Tài liệu họp báo chuyên đề “Định hướng đổi mới cơ chế quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại đơn vị sự nghiệp công lập và Chính sách tài chính đất đai khuyến khích xã hội hóa” tháng 7/2015 của Bộ Tài chính;

2. Nghị định số 59/2014/NĐ-CP ngày 16/06/2014 của Chính phủ;

3. Thông tư số 156/2014/TT-BTC ngày 23/10/2014 của Bộ Tài chính.